Hình tượng rồng trong ca dao, tục ngữ, thành ngữ
Rồng là con vật thần thoại, chỉ có trong trí tưởng tượng của người phương Đông. Rồng là biểu tượng cho nhà vua, cho những gì cao quý nhất. Trở thành rồng, hoá rồng là ước mơ của nhiều người trong xã hội phong kiến, quan niệm ấy được thể hiện khá rõ nét trong kho tàng ca dao, tục ngữ, thành ngữ. Vì vậy hình tượng rồng trong ca dao, tục ngữ, thành ngữ, rất phong phú, đa dạng, nhiều mầu, nhiều vẻ.





Hình tượng rồng trên tranh thêu (Ảnh: Internet)

Hình tượng con rồng trong ca dao được thể hiện ở nhiều dạng thức. Thứ nhất, đó là những câu ca dao nói về sự cao quý của loài rồng, nói về ước mơ thành rồng, hoá rồng, gần rồng.
"Một ngày tựa mạn thuyền rồng               Còn hơn một kiếp ở trong thuyền chài"
Câu ca dao trên đã phản ánh ước mơ của các cô gái thời xưa muốn được lấy  vua, để trở thành hoàng hậu, hoàng phi, cung tần, mỹ nữ, được sống trong nhung lụa, bạc vàng. Nó cũng phản ánh tâm lý của nhiều người, cả nam lẫn nữ, muốn được gần vua chúa, muốn được dựa vào vua chúa để hương cảnh phú quí, giầu sang. Nhưng không phải tất cả các ước mơ ấy đều trở thành hiện thực.
"Trứng rồng tưởng nở ra rồng  Ai ngờ lại nở ra dòng liu điu"
Câu ca dao này đã phản ánh nỗi chán chường, thất vọng của nhân dân khi con cháu vua chúa lại bất tài, ngu dốt, thậm chí là hôn quân bạo chúa (liu điu là loài rắn nước). Thứ hai, đó là những câu ca dao dùng hình ảnh "rồng vàng" để chỉ những người xuất chúng, có tài kinh bang tế thế, những người khôn ngoan, thông minh.
Câu ca dao: "Vĩnh Long có cặp rồng vàng/ Nhất Bựi Hữu Nghĩa nhị Phan Tuẫn thần", ca ngợi hai người anh hùng, hai bậc hào kiệt của tình Vĩnh Long thời chống giặc Pháp xâm lược cuối thế kỷ 19.
Bài ca dao:  "Nước đường mà đựng chậu thau Cái mâm chữ triện đựng rau thài lài Tiếc em da trắng, tóc dài Bác mẹ gả bán cho người đần ngu Rồng vàng tắm nước ao tù Người khôn ở với người ngu bực mình".
Là nói về nỗi khổ của những cô gái trẻ, đẹp, thông minh bị cha mẹ gả bán cho những chàng trai kém cỏi, ngu đần. Thứ ba, đó là những câu ca dao mượn hình ảnh "rồng phượng", "rồng mây" để chỉ tình yêu nam nữ.
"Nhớ chàng như nhớ lạng vàng           Khát khao về nết, mơ màng về duyên         Nhớ chàng như bút nhớ nghiên        Như mực nhớ giấy, như thuyền nhớ sông         Nhớ chàng như vợ nhớ chồng           Như chim nhớ tổ như rồng nhớ mây"
Bài ca dao trên nói về tình yêu đằm thắm, nỗi nhớ thương của cô gái đối với chàng trai mà cô yêu mến.
Bài ca dao:
        "Mấy khi rồng gặp mây đây             Để rồng than thở với mây vài lời         Nửa mai rồng ngược mây xuôi            Biết bao giờ lại nối lời rồng mây"
Đã nói lên nỗi lo lắng, buồn rầu của cô gái khi phải xa cách người yêu.
Câu ca dao:
"Khi xưa thì đắp chiếu chung             Vì ai ném gạch cho rồng xa mây"
Là lời oán trách của cô gái đối với kẻ chia uyên, rẽ thúy khiến cho đôi lứa phải xa nhau. Câu ca dao:      
"Phụng với rồng cũng đồng nhan sắc    Trách ai làm phụng bắc rồng nam"
Cũng là lời oán trách kẻ đã chia đường ngăn lối khiến cho đôi trai gái phải lìa xa. Thứ tư, đó là những câu ca dao có hình ảnh con rồng được nói đến trong các ngành nghệ thuật.     Bài ca dao:
"Chín cột anh chạm chín rồng          Nơi thì rồng ấp, nơi thì rồng leo          Chín cột anh chạm chín mèo               Con thì bắt chuột con leo xà nhà"
Là nói về  sự khéo léo, tài hoa của người thợ chạm khắc gỗ, đã tạo nên những hình ảnh, những chi tiết, những mô- típ nghệ thuật tài hoa, làm cho khung cảnh ngôi nhà thêm sinh động, mỹ lệ… Hình ảnh con rồng trong tục ngữ, thành ngữ rất phong phú. Đó là những câu tục ngữ, thành ngữ mượn hình ảnh con rồng để nói về vận hội, cơ may của con người.
Rồng mây gặp hội: Nói về cơ hội may mắn gặp lúc thuận lợi giúp con người để thực hiện được ý đồ, mong ước của mình.   
Xưa kia